Cognitieve stoornissen

Herken je jezelf als iemand anders over jou praat. En heb je op dat moment gedacht: ‘Wie is die persoon?’  Ik herken mezelf hier niet in. Niet met die persoon in de bus willen zitten, want dan stap je uit.

Je denkt:  ‘Dat kan ik toch niet zijn? Ben ik echt zo erg?’
De ander zegt bv: dat je tijdens je slaap zó enorm ligt te snurken, dat de muggen dood neervallen! (Die persoon kan enorm overdrijven, jouw gedragingen uitvergroten.)
Opmerking maakt over jou: dat je walgelijk zou zijn.
Jezelf  lomp voelen en dat wordt ook bevestigd.
Je denkt: ‘Ik kan dat toch niet zijn?’
Herken je dit?
Mogelijk heeft ‘die ander’ moeite om de fantasie en de werkelijkheid uit elkaar te houden.

Verklaring:
Verstoringen in denken, taal, waarnemingen. Cognitieve therapie.
Behandelmethode die zich richt op de verandering van storende denkpatronen. Vermijdende persoonlijkheidsstoornis: een gedrag van zichzelf terugtrekken, overgevoelig voor stemmingen en meningen van anderen.
De cognitieve theorie belicht denkpatronen die al vroeg in de jeugd tot ontwikkeling komen als de oorzaak van persoonlijkheidsstoornissen. Deze denkpatronen zijn bepalend voor hun emoties en gedragingen en hebben vaak te maken met sociale relaties. Mensen met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis werden bijv in hun jeugd dikwijls geconfronteerd met kritisch afwijzende ouders. Later in hun leven gaan ze er vanuit dat de andere mensen ook zo negatief en kritisch zijn. Uit angst houden zij hardnekkig vast aan dit soort irrationele denkpatronen wat opnemen van andere positieve ervaringen in de weg staat. Een kind dat zich hulpeloos voelt, zal zich minder snel weten te redden in moeilijke situaties.
Een persoonlijkheidsstoornis wordt vooral veroorzaakt door afwijzing of gebrek aan liefde in de jeugd. Bij borderline door lichamelijk- of seksueel misbruik of andere traumatische ervaringen.

Typisch cognitieve denkfouten zijn:

  • Overgeneraliseren: een algemene conclusie trekken op grond van een enkele gebeurtenis. Bijvoorbeeld eens een dief altijd een dief. Eenmaal vreemdgaan, dat iemand dat altijd zal blijven doen. Een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken.
  • Uitvergroten: belangrijk maken maar ook kunnen verkleinen. Alle aandacht richten op een detail en zo de context uit het oog verliezen. De zaak opblazen. Vast daarin geloven.
  • Zwart-wit denken: beoordelingen en veroordelingen in extremen. Denken en foutieve gedachten niet uit elkaar kunnen houden. Het is een leerproces om de foute of negatieve gedachten om te zetten in positieve. Een andere kijk op de situatie. Daarin kunnen leren (door bv een rollenspel)
  • Zich onrealistisch eisen opleggen zoals: ik kan het niet
  • Alleen gelukkig zijn als anderen van mij houden
  • Ik mag geen nee zeggen (over je eigen grenzen heen laten gaan)
  • Jezelf overal schuldig over voelen.

Angsten, stemmingswisselingen, gevoel van ik wou dat ik dood was, depressie, soms manie: zelfoverschatting, abnormale vrolijkheid, grote creativiteitsdrang. Zich schuldig voelen naar nabestaanden: heb ik wel genoeg gedaan in diens laatste levensfase?

De inhoud van de cognities kan dus zeer verschillend zijn: gedachten, beelden, herinneringen, voorstellingen, interpretaties, oordelen, veroordelen, opvattingen, verwachtingen of houdingen.

Er vanuit gaat dat gevoelens en gedragingen niet door alleen biologische factoren of door omstandigheden worden bepaald maar door de betekenis die de persoon er aan hecht.

De irrationele cognities: opvattingen over bepaalde situaties, gebeurtenissen of ervaringen die niet zijn gebaseerd op objectieve feiten.

In feite de werkelijkheid en de belevingswereld van hun zelf niet uit elkaar kunnen houden. Dat het hun waarheid is en als daaraan wordt getwijfeld is dat een rechtstreekse overval. Het is oorlog in hun gevoel. Zo ook dat een beweging van een vinger of arm gezien wordt als een boom die omvalt. Een beweging of verandering in het gezicht van een ander, het waarnemen van een grote minachting en dat ook zo ervaren. Wanneer dat wordt tegen gesproken, het ervaren van ‘je gaat weer over mijn grenzen heen’, en weer, en weer…

De slachtofferrol heel lang vol kunnen houden, een ieder heeft schuld, zichzelf ook schuldig voelen, min of meer in blijven koesteren, als het ware de veiligheid opzoeken. In hun cognitieve ratio teruggaan, het vertrouwde “je weet niet beter”.

De denkwijze uit zich vooral vanuit vroegere ervaringen, waardoor ze de werkelijkheid systematisch foutief interpreteren. Depressie en de kijk op zichzelf en de wereld is zo negatief, dat ze niet anders dan neerslachtig kunnen zijn. Bijvoorbeeld bij een kleine tegenslag of foutje denken: “zie je wel, bij mij loopt alles verkeerd.”
Je bij een ander thuis kunnen voelen zolang deze maar blijft geloven in hun belevingswereld. Een negatief beeld kunnen laten zien van een ander. Buiten alle proporties.
Zichzelf kunnen laten zien als de meest gulle, zorgzame, behulpzame en dat ook zeker kunnen.
Maar ook de andere kant laten zien. De zwart-witte theorie. Wat ook voorkomt in andere gedragingen zoals het borderline-gedrag. De hoog sensitieve personen die alles oppikken zoals geluiden, stemmingen en zelfs hun reukvermogen, wat je maar kan bedenken.
Jouw gedachten zijn jouw krachten. Je ontwerpt je eigen gedachten. Vlakbij is er een deur die wel open kan gaan. Gisteren is het verleden, bedenk nu wat je morgen gaan doen. Leef nu, houd van jezelf, je bent het waard!

Een stoornis is een verkeerd gedrag. Als je er zelf of als je medemens er last van heeft. Stemmingswisselingen, depressiviteit, energieschommelingen, denken aan zelfdoding, twijfel aan jezelf. Achterdocht en wantrouwen.

Relatieproblemen, om wat voor reden dan ook. Het ligt altijd aan de ander, je bent nog niet de goeie tegengekomen, het saai vinden, perfectionistisch willen zijn, alles onder controle willen hebben, bang om afgewezen te worden, niet aan het eigen verwachtingspatroon kunnen voldoen, het is nooit goed genoeg. Veelal daardoor met een burnout te maken krijgen. Vaak het zichzelf moeilijk maken omdat je leeft met de gedachte dat alles een bedoeling heeft. Voor elke oplossing wel een probleem weten te vinden. Stel je voor: geen problemen hebben. Negatief denken “dwangmatig gedrag” om wat voor reden dan ook. Iedereen moet veranderen, behalve jijjzelf en dat moet zeker veranderen. De ene dag over een berg kunnen springen, de andere dag nog niet over een pakje boter. Zeer boos kunnen zijn, tot oorlog en wraakzuchtig, maar o zo lief. De waarheid is wat je wilt zien, horen, waarnemen of ruiken. Zweven als een vlinder en steken als een bij.

Mijn vrouw
de vrouw in mijn leven
ik heb mijn liefde gegeven
ik heb de liefde ontvangen
ik zag de pijn in je ogen
je kon je lichaam niet bewegen
de emoties, jouw blauwe ogen
ik heb zoveel van je gehouden
je kon niet blijven
je zag en voelde zoveel
ook die er niet waren
ik kon het niet meer aan
ik zag mezelf niet meer staan.